Cảm nhận về tập thơ viết cho thiếu
nhi
“Gà mẹ - Gà con” của Nhà Thơ Nguyễn Quang Huệ
Nhà văn Huỳnh Xuân Sơn
 |
| Nhà thơ Nguyễn Quang Huệ |
 |
| Bìa tập thơ |
Cầm trên tay tập GÀ MẸ - GÀ CON do nhà xuất bản Thanh Niên phát hành, như một ngọn gió trong trẻo đưa tôi trở về với
tuổi thơ. Lật từng trang, đọc từng bài, mới cảm nhận thấy tình yêu giành cho
thơ, cho tuổi nhỏ của tác giả thật hiếm
quí.
Trước khi đọc câu chuyện về Gà Mẹ - Gà Con, ta đến với tình cảm của
một người ông cũng là một nhà thơ giành cho cháu mình qua câu chuyện Ông Cháu Ở Nhà :
Ông nay bảy mốt cháu lên ba,
Vì sốt vì ho cháu ở nhà…
Vậy là một lô một lốc chuyện xảy ra bởi cậu bé Gấu lên ba bị ốm mà vẫn :
…Đùa nghịch vô hồi không quản được, Chạy
nhảy lung tung thật quá trời, Phá bẻ
siêu nhân cùng dụng cụ, Lại còn làm hỏng mọi đồ chơi…
Ông nào mà lại không yêu chiều cháu như
cục cưng . Tác giả hẳn không ngoại lệ, nhưng trước sự hiếu động quá mức của cậu bé, ông đã nghiêm
khắc:
…Ông quát dạo này Gấu quá hư, Phá
bao đồ đạc thế này ư ?
Phản ứng lại: Cháu bảo
từ giờ không thích nữa, Không yêu ông nữa từ bây giờ !
Một ông Nội 71 tuổi với cậu bé lên ba ...bây
giờ tính sao đây? Ông loay hoay rồi cũng tìm ra cách : “Không yêu ông nữa có thật không? Ông sẽ đi
xa tận phố đông, Cháu ở một mình chơi vậy nhé, Cháu cười cháu nói: Gấu yêu ông”…
Chẳng có đứa trẻ nào trong hoàn cảnh này lại không sợ phải ở nhà một mình.
Cậu bé vội vàng “Gấu yêu ông”…Và đây là những câu thơ xuất phát từ tình yêu và
cách dạy bảo cháu khi còn nhỏ:
…Ôi lời con trẻ thật đáng yêu, Có khỏe
nên chi mới nghịch nhiều, Dạy bảo tận tình cùng hướng dẫn, Lớn lên cháu sẽ biết
mọi điều .
Đến với bài thơ Chào Ông Bà, ta gặp cách răn dạy cháu của tác giả bằng thơ: Gần
gụi, dễ nhớ, nhẹ nhàng đi vào tâm thức trẻ lúc đi học và lúc về nhà :
…Chào to ông vui, Chào nhỏ ông cười,
Không chào ông giận, Nghe lời ông dặn, Chào cả lúc về…
Với cậu Gấu nghịch ngợm thì như vậy. Bé Mai Chi thì ông lại có cách viết
cho cô bé lên mười khác hẳn :
Mai Chi
nay đã lên mười, Mà còn có lúc buồn cười quá đi, Học về phải nhắc Mai Chi, Chào
ông bà đã có gì khó khăn… Gửi
cháu
Bé Mai Chi chắc hẳn là cô bé tên Bông
chị của cậu Gấu trong bài Gấu Và Bông
Chị Bông nay đã lên mười, Gấu em ba tuổi
luôn cười chị Bông, Hỏi rằng –chị có thuộc không ? Bài thơ ông tặng –Khăn Hồng
hôm nay…
Trẻ nhỏ luôn thích được khen, được yêu
chiều và đặc biệt thích tìm hiểu đồ vật xung quanh. Có lẽ xuất phát từ
những thắc mắc của cháu mà những bài thơ về những đồ vật ra đời như: Đèn ngủ,
chiếc đồng hồ, giỏ rác, cây lau nhà v/v…và đây là bài Quạt Cây :
Quạt
nhà em xinh xắn , Có lồng chắn bên ngoài , Bao giờ em bật quạt , Là cánh liền
quay quay…Gom bao nhiêu gió mát, Quạt hướng về ông bà , Rồi quay sang chỗ cháu,
Chia mát cho cả nhà , Em khen quạt tốt quá , Quạt đứng cười… ha ha.
Cái hay của bài thơ là ở sáu câu dưới vì
quạt đã biết kính già, yêu trẻ, và rất công bằng chia mát cho cả nhà, và rất
thích được khen như bao bạn nhỏ khác mà nhà thơ là người đã thổi hồn vào đó :
Quạt đứng cười ha ha .
Ông phỗng : Ông phỗng nâng một cục vàng, Miệng cười
mãn nguyện giàu sang có thừa, Quần áo mặc không còn vừa, Bụng to rốn hở vẫn
chưa bận lòng, Tràng hạt mang đúng một vòng, Cổ đeo chữ phúc, chân không đi hài,
Hỏi rằng thiên hạ có ai ?, Giàu sang vẫn khổ, cười hoài ngộ không ?
Cảnh trái ngược người giàu không có áo
mặc vừa, không có hài đi, mà tay nâng cục vàng, miệng cười mãn nguyện cũng thật
là hài hước. Nụ cười người đời hóm hỉnh đấy chứ. Khi đọc những câu thơ này, các
cháu đã nhận ra điều trái ngược ấy.
Những câu chuyện kể bằng thơ của ông vẫn
còn nối tiếp với những bài học đầu đời ông muốn các cháu học như câu chuyện về Chú Đánh Giầy
Cơ ngơi trong túi xách, Vài hộp xi đen vàng, Bàn chải lông đuôi
ngựa, Nắm vải len mịn màng…, Tay chú đưa thoăn thoắt, Lau lau lại chùi chùi, Bôi
xi vào da sạch, Vải len lại bơi bơi…Trả lại giày cho khách, Rạng rỡ nở nụ cười,
Làm cho đời thêm đẹp, Làm cho người thêm vui.
Chú đánh giày
cần tiền là một nhẽ. Nhưng quan trọng hơn là làm cho đời thêm đẹp, người thêm
vui, cho nên chú đánh những đôi giày thật mãn nguyện: trả lại giày cho khách ,
Rạng rỡ nở nụ cười .
Trong tập thơ Gà Mẹ - Gà Con ông đã giành rất nhiều tâm huyết cho những câu
chuyện về các loài vật thân quen mà ông muốn kể cho các bạn nhỏ nghe: Bắt đầu
là câu chuyện về Họ Hàng Nhà Kiến
Kiến càng to nhất đám đông, Đi đứng chậm chạp như không vội vàng, Kiến
thợ vừa khỏe vừa gan, Làm ai cũng nể vì hàm rất to, Kiến hôi bé tí chẳng lo, Có
mùi khó chịu gây cho bao người, Kiến vàng có vẻ thảnh thơi, Thư sinh nhất họ
khắp nơi mời chào, Kiến cánh như gái ả đào, Xúng xa xúng xính với bao áo
quần…
Hay như câu chuyện giữa Sâu và Kiến mới thật hấp dẫn. Bài thơ
dùng để mở đầu cho tập thơ này, tác giả muốn kể cho các bạn nhỏ nghe câu chuyện
giữa họ hàng của nhà Kiến với họ hàng nhà sâu :
Kiến đi chợ về, Gặp sâu ăn lá, Kiến chào Bác
Cả, Ăn đã no chưa ?...
Câu chuyện xẩy ra vào buổi sáng, kiến đã mời sâu vào nhà uống nước cốt
để sâu không ăn lá, để rồi sâu phải thốt
lên:
…Sâu liền cay cú, Mắc mưu kiến còi, Đã trưa
mất rồi, Đừng ăn lá nữa…
Rồi một câu chuyện nữa xảy ra vào một hôm
khác :
Sâu ta đi chợ mua về, Nào bún nào bánh nào kê nào đường, Kiến nhìn thấy
thế mà thương, Bác mang vác nặng mà đường còn xa, Hay em giúp bác mang qua,
Thân dài chân ngắn nhỡ đà gẫy chân…
…Nhưng mà kiến bé tí teo, Lo thân chưa
được lẽ nào giúp ai? Kiến rằng bác nghĩ hơi sai, Anh em nhà kiến có hai sư
đoàn, Bún bánh thì bác tự mang, Kiến em xin nhận cõng đường và kê…, Nói xong
xin phép ra về, Huy động lực lượng kiến đi từng đoàn, Hò reo khí thế sẵn sàng,
Mỗi kiến một bịch thẳng hàng cõng đi…
…Đến nơi sâu kiểm lại hàng, Thiếu
đi một ít kiến mang đâu rồi ?, Chỉ vào bụng kiến trả lời, Bác thật buồn
cười «Bồi dưỡng cho em », Vác không bụng đói sao nên, Cũng là công
sức đôi bên thôi mà…
Câu chuyện về Kiến và Sâu không chỉ dừng
ở chuyện sâu to xác mà bị kiến lừa hết lần này đến lần khác vì sâu phá
hoại hoa màu của nông dân. Câu chuyện còn mang thông điệp đậm chất nhân văn khi
mà bác Sâu chết. Chính họ hàng nhà kiến lại lo làm đám tang cho Sâu :
Bác
sâu chết đã một ngày, Sao không thấy vợ con hay họ hàng, Chia buồn nhà kiến mới
sang, Phân công lo giúp đám tang đau lòng…
…Đến nơi thôi khỏi phải bàn, Đưa vào hỏa táng là an tâm rồi…
…Bác sâu dưới đấy có hay?, Nếu
biết tin này chắc rất cám ơn . Đám
ma sâu
Trong câu chuyện với các bạn trẻ hàng
ngày, ông không quên kể về quê hương, nơi có những cái Ao nhà thật sinh động, nhiều loài vật được ông kể ra:
Chú ếch ngồi ở lá sen
Thảnh thơi ngắm chú dế mèn vuốt râu
Bờ ao hai chú chim sâu
Lích ta lích tích rủ nhau tìm mồi
Nhái bén quan sát một hồi
Nhớ lời cô giáo tìm nơi học bài
Chẫu chuộc có đôi chân dài
Hễ nghe tiếng động là nhoai xuống hồ
Giật mình mấy chú cá rô
Nháo nha nháo nhác nép bờ ngó nghiêng
Chuồn chuồn cánh mỏng như tiên
Đậu cành tre nhỏ làm duyên soi mình…
Từ làng quê đến thị thành
Không ao nào đẹp chỉ mình ao em.
Một lời khẳng định thật chắc chắn của cậu chủ
nhỏ. Cứ như thế ông kể hết về chú nhái bén, chẫu chuộc, cá rô, chuồn chuồn… mỗi
loài vật là một hình ảnh, một tính cách riêng. Tạo ra bức tranh Ao nhà thật thanh bình, sống động và
nhộn nhịp, không loại nào thôn tính loài nào. Ngược lại sống hòa thuận, giúp đỡ
nhau cùng tồn tại. Đó là một môi trường sống vô cùng bình yên và hạnh phúc.
Các bạn nhỏ là cháu ông, hẳn mỗi dịp
nghỉ hè đều được ông cho về quê chơi. Những câu chuyện mà các bé thu hoạch được
chưa dừng lại trong thơ ông. Phong cảnh mùa hè ông miêu tả thật hấp dẫn ít nhất
là với các bạn nhỏ ở thành phố như cháu ông:
….Chớm
hè đã ngập tiếng ve, Đàn trời tập dượt một bè mỗi năm, Cành phượng nụ đã dậy
mầm, Một trời sắc đỏ đang nằm chờ ai, Sen xanh nhú nụ hoa đàì, Tung bao cánh
mỏng hồng lai nhị vàng, Đỏ bừng cánh lựu mỏng tang, Tươi trong ánh nắng chang
chang mùa hè, Cuối hè đã vắng tiếng ve, Đèn trời đom đóm lập lòe sang thu... Mùa Hè
Với các bé dù ở thành thị hay nông thôn,
thì bạn Gà mẹ - Gà con là thân thiết
và gần gũi nhất. Gà Mẹ Gà Con cũng là bài thơ lấy làm tựa đề cho cả
tập thơ.
Gà mẹ ấp khoảng ba tuần
Trứng gà cựa quậy nở dần gà non
Mẹ gà cục cục gọi con
Chân chăm bới đất tìm giun làm mồi
Rỉa thành nhiều mảnh tả tơi
Chia từng mụn nhỏ kịp thời cho con
Bới tìm cụt cả móng son
Chăm con chóng lớn quên thân mẹ gà
Xác xơ lông rụng quanh nhà
Thân gầy ngực lép cũng là vì con…
…Thế mà đến lúc lớn khôn
Gà con quên cả công ơn mẹ mình
Hết đánh nhau đến tranh dành
Miếng ăn thức uống chỉ mình phần hơn
Chẳng còn tình nghĩa mẹ con
Ăn xong quẹt mỏ no tròn mới yên…
Đây là đúc kết những lời ông muốn nói
với các bé sau khi nghe câu chuyện Gà Mẹ
Gà Con . Ngay chính cả người lớn khi đọc bài này cũng phải giật mình vì
cũng có lúc mình đã đối xử với ông bà, bố mẹ còn chưa trọn vẹn :
Làm người như vậy sao nên
Nhớ ơn cha mẹ tổ tiên ông bà
Không như con của mẹ gà
Mọi điều nhường nhịn mới là con ngoan.
Gấp lại tập thơ gồm 24 bài, tôi đã trích 12 bài, còn trên chục bài nữa nội dung cũng rất hấp dẫn, lòng tôi dâng tràn cảm xúc với thơ ông, với tình cảm của tác giả giành cho thơ và cho các bé thiếu nhi.
Tôi viết đôi dòng cảm nhận về tập thơ này. Cùng lời chúc sức khỏe tới nhà thơ Nguyễn Quang Huệ, mong ông vui khỏe và viết nhiều thêm nữa những bài thơ giành tặng cho tuổi nhỏ.
Hơn ai hết, tôi biết người làm được như ông thật không dễ tìm .
Sài Gòn tháng 3 - 2014
